معاملات الگوریتمی و کمی در بازارهای مالی چیست؟

معاملات الگوریتمی یعنی استفاده از مجموعه‌ای از قوانین از پیش تعریف‌شده برای انجام خودکار معاملات در بازارهای مالی. در این روش، معامله‌گر به‌جای اینکه به‌صورت دستی و بر اساس احساسات یا تصمیم‌های لحظه‌ای خریدوفروش کند، منطق معاملاتی خود را به شکل کد یا الگوریتم پیاده‌سازی می‌کند. این الگوریتم می‌تواند بر اساس قیمت، زمان، حجم معاملات، اندیکاتورها یا حتی داده‌های آماری پیچیده تصمیم بگیرد.

 

مفهوم معاملات الگوریتیم یا الگوریتم تریدینگ به زبان ساده

 اصطلاح معاملات الگوریتمی به انگلیسی با نام‌های Algorithmic Trading یا Algo Trading شناخته می‌شود و در فارسی با عناوینی مثل الگوریتم ترید، الگوریتم تریدینگ، الگوریتمیک تریدینگ، معاملات الگوریتمیک و حتی معاملات الگوریتمی به کار می‌رود. تمام این مفاهیم به یک اصل مشترک اشاره دارند: اجرای خودکار معاملات بر اساس یک منطق مشخص.

 در معاملات الگوریتمی در بازارهای مالی، نقش انسان از اجرای معامله به طراحی سیستم تغییر می‌کند. معامله‌گر استراتژی را طراحی می‌کند، قوانین ورود و خروج را مشخص می‌کند، مدیریت سرمایه و ریسک را تعیین می‌کند و سپس اجرای آن را به الگوریتم می‌سپارد. نکته بسیار مهم این است که برخلاف تصور عموم، معاملات الگوریتمی به معنی حذف کامل انسان نیست؛ بلکه آنچه حذف می‌شود، خطای انسانی و احساسات است.

 

 معاملات الگوریتمی در بازار فارکس

 معاملات الگوریتمی در فارکس یکی از رایج‌ترین و قدیمی‌ترین کاربردهای الگوریتم تریدینگ است. بازار فارکس به دلیل حجم عظیم نقدینگی و فعالیت 24 ساعته، محیطی ایده‌آل برای اجرای الگوریتم‌ها محسوب می‌شود. حجم معاملات در فارکس به حدی بالاست که اجرای سریع سفارش‌ها اهمیت حیاتی پیدا می‌کند و این دقیقاً جایی است که معاملات الگوریتمی به چشم می‌آیند.

 در فارکس، الگوریتم‌ها معمولاً بر پایه تحلیل تکنیکال و داده‌های قیمتی طراحی می‌شوند. حجم معاملات در تحلیل تکنیکال نقش مهمی در بسیاری از این الگوریتم‌ها دارد؛ چون تغییرات حجم می‌تواند نشانه‌ای از ورود پول هوشمند به بازار باشد. کاربردهای رایج معاملات الگوریتمی فارکس شامل:

 1) اسکالپینگ با سرعت بالا

 2) معاملات مبتنی بر روند

 3) معاملات در زمان اخبار

 4) آربیتراژ بین بروکرها

 

 معاملات الگوریتمی در بازار رمزارزها

معاملات الگوریتمی ارز دیجیتال به دلیل نوسانات زیاد قیمت، فرصت‌های متعدد آربیتراژ و دسترسی آسان به API صرافی‌ها، موردتوجه قرار گرفته است. برخلاف بورس سنتی، بازار رمزارزها تعطیلی ندارد و این موضوع باعث می‌شود الگوریتم‌ها مزیت رقابتی بسیار بالایی داشته باشند.

در بازار کریپتو الگوریتم‌ها بر اساس داده‌های قیمتی، حجم معاملات، داده‌های آن‌چین و رفتار سفارش‌ها در Order Book تصمیم‌گیری می‌کنند.

به همین علت آموزش معاملات الگوریتمی ارز دیجیتال در پایتون یکی از پرطرفدارترین موضوعات در این حوزه است. پایتون به دلیل سادگی و کتابخانه‌های قدرتمند، انتخاب اول بسیاری از معامله‌گران الگوریتمی در بازار رمزارزهاست.

 

 معاملات الگوریتمی در بورس

معاملات الگوریتمی بورس در بورس‌های پیشرفته دنیا سال‌هاست که سهم بزرگی از حجم معاملات را به خود اختصاص داده است. در کشور ما هم معاملات الگوریتمی بورس ایران به‌صورت رسمی و با چارچوب‌های قانونی مشخص انجام می‌شود.

معاملات الگوریتمی در بورس ایران اصولاً باهدف اجرای سفارش‌های بزرگ بدون هیچ شوک قیمتی، کاهش هزینه‌های معاملاتی، کنترل‌کردن ریسک و افزایش دقت در زمان‌بندی معاملات مورداستفاده قرار می‌گیرد.

باوجود تمام محدودیت‌ها، معاملات الگوریتمی در بازار سرمایه ایران درحال‌رشد است و کارگزاری‌های مشخصی زیرساخت‌های لازم را به وجود آورده‌اند.

 

مزایای معاملات الگوریتمی در بورس، فارکس و ارز دیجیتال

این نوع معاملات ساختار تصمیم‌گیری معامله‌گر را متحول می‌کند و باعث می‌شود فرآیند معامله‌گری از حالت احساسی به حالت سیستماتیک تبدیل شود.

اگربخواهیم از مهم‌ترین مزایای معاملات الگوریتمی برای شما نام ببریم باید به حذف تصمیم‌های هیجانی، اجرای دقیق و بدون خطای استراتژی، امکان فعالیت هم‌زمان در چند بازار، استفاده از داده‌های بزرگ، علم داده قابلیت بک‌تست و بهینه‌سازی اشاره کنیم.

 

مزیت	توضیح
سرعت بالا	اجرای سفارش در کسری از ثانیه
دقت	حذف خطای انسانی
پایداری	اجرای ثابت قوانین
مقیاس‌پذیری	معامله روی چند دارایی
تحلیل داده	معاملات الگوریتمی امکان استفاده از تحلیل داده پیشرفته را می‌دهد

معاملات کمی یا کوانتی (quantitive) در بازارهای مالی یعنی چه؟

سبکی از معامله‌گری است که تصمیم‌ها به طور کامل بر اساس داده، آمار و مدل‌های ریاضی گرفته می‌شوند. در معاملات کمی، تمرکز اصلی روی تحلیل آماری داده‌هاست؛ نه تفسیر بصری نمودار. معاملات کمی معمولاً ترکیبی از آمار، احتمال، یادگیری ماشین و علم داده در بازارهای مالی و معاملات الگوریتمی است. به همین خاطر، اکثر تیم‌های معاملات کمی شامل برنامه‌نویس، تحلیل‌گر داده و متخصص مالی هستند. به همین دلیل، دوره علم داده در بازارهای مالی و معاملات الگوریتمی به یکی از مسیرهای اصلی ورود به این حوزه تبدیل شده است. در این دوره‌ها، مفاهیمی مثل رگرسیون، آزمون فرضیه و مدل‌سازی رشته‌های زمانی آموزش داده می‌شود.

 

 تفاوت معاملات کمی و داده‌محور با معاملات الگوریتمی

اگرچه معاملات الگوریتمی و معاملات کمی به هم نزدیک‌اند، اما یکسان نیستند. تفاوت اصلی در سطح پیچیدگی و نوع تصمیم‌گیری است البته در سیستم‌های حرفه‌ای، این دو رویکرد با هم ترکیب می‌شوند.

یک نکته کلیدی این است که همه معاملات کمی، الگوریتمی هستند؛ اما همه معاملات الگوریتمی، کمی نیستند. بسیاری از سیستم‌های ساده الگوریتم تریدینگ، اصلاً وارد حوزه مدل‌سازی آماری نمی‌شوند و صرفاً قوانین تکنیکال را اجرا می‌کنند.

 به همین دلیل، معامله‌گران تازه‌کار معمولاً از معاملات الگوریتمی شروع می‌کنند و در صورت پیشرفت، به سمت معاملات کمی حرکت می‌کنند.

 

ویژگی	معاملات الگوریتمی	معاملات کمی
مبنای تصمیم	قوانین منطقی	مدل آماری
تمرکز	اجرا	پیش‌بینی
ابزار	الگوریتم	داده
پیچیدگی	متوسط	بسیار بالا

 

 انواع الگوریتم‌های معاملاتی در بازارهای مالی

الگوریتم تریدینگ انواع مختلفی دارد و بسته به هدف معامله‌گر طراحی می‌شوند:

الگوریتم‌های اجرای سفارش - الگوریتم‌های مبتنی بر روند - الگوریتم‌های بازگشت به میانگین - الگوریتم‌های آربیتراژ - الگوریتم‌های مبتنی بر حجم معاملات

این تنوع نشان می‌دهد که معاملات الگوریتمی مخصوص کدام بازار است سؤال دقیقی نیست، زیرا تقریباً در همه بازارها کاربرد دارد؛ از معاملات الگوریتمی طلا گرفته تا فارکس و رمزارز.

بررسی استراتژی‌های معاملات الگوریتمی

معاملات الگوریتمی استراتژی‌های برنده‌شدن و منطق آنها بر پایه سادگی، انضباط و تست‌پذیری بنا شده‌اند. یک استراتژی خوب باید:

 1) قوانین مشخص داشته باشد؛

 2) قابل بک‌تست باشد؛

 3) مدیریت ریسک شفاف داشته باشد.

 

اگر بخواهیم از معاملات الگوریتمی استراتژی‌های برتر نام ببریم:

Trend Following

Mean Reversion

Statistical Arbitrage

 

5 تا از بهترین منابع آموزش معاملات الگوریتمی

معاملات الگوریتمی با پایتون یکی از محبوب‌ترین روش‌ها برای پیاده‌سازی استراتژی‌هاست. پایتون به دلیل سادگی و انعطاف‌پذیری، به استاندارد غیررسمی این حوزه تبدیل شده است. به همین دلیل، منابعی مثل کتاب معاملات الگوریتمی و دوره معاملات الگوریتمی با پایتون اهمیت زیادی دارند.

در معاملات الگوریتمی در پایتون معمولاً از کتابخانه‌های Pandas-Numpy-Matplotlib-Backtrader استفاده می‌شود. در نتیجه عبارات آموزش معاملات الگوریتمی با پایتون، دوره معاملات الگوریتمی با پایتون و کتاب معاملات الگوریتمی با پایتون سرچ بالایی دارند. 5 تا بهترین منابع آموزش معاملات الگوریتمی، موارد زیر هستند:

 

QuantInsti (EPAT Program)

 

Coursera – Algorithmic Trading

 

فرادرس – معاملات الگوریتمی فرادرس

 

کتاب Algorithmic Trading – Ernest Chan

 

دوره علم داده در بازارهای مالی و معاملات الگوریتمی

 

کارگزاری‌های دارای معاملات الگوریتمی

انتخاب اینکه کدام کارگزاری معاملات الگوریتمی دارد قطعاً نقش مهمی در موفقیت شما خواهد داشت.

 

 کارگزاری فارابی

معاملات الگوریتمی فارابی یکی از شناخته‌شده‌ترین گزینه‌ها در ایران است و زیرساخت رسمی برای معاملات الگوریتمی ارائه می‌دهد.

 

 کارگزاری مفید

معاملات الگوریتمی کارگزاری مفید، طبق استعلام از پشتیبانی این کارگزاری، تنها برای برخی از مشتریان، تحت عنوان «سفارشات هوشمند» فعال است که لازم است قراردادی که در پنل ایشان نمایش داده می‌شود، امضا کنند.

 

 کارگزاری پیشرو

معاملات الگوریتمی کارگزاری پیشرو از لحاظ فنی امکانات مناسبی دارد و برای برخی از معامله‌گران الگوریتمی قابل توجه بوده است.

 

 سایر کارگزاری‌های معتبر

در سایر کارگزاری‌های معتبر، از جمله کارگزاری آگاه، اطلاعاتی در خصوص ارائه خدمت معاملات الگوریتمی در وب‌سایت یا پلتفرم ایشان موجود نبود. همچنین برخی کارگزاری‌ها از جمله امین‌سهم یا کارگزاری بانک ملت، یا وب‌سایتشان در دسترس نبود، یا پشتیبانی آنلاین جهت استعلام نداشتند.

 

 سوالات درباره معاملات الگوریتمی و کمی در بازارهای مالی

 

 مزایای الگوریتم‌تریدینگ با پایتون چیست؟

سرعت توسعه بالا، دسترسی به کتابخانه‌های معتبر و قدرتمند، اتصال آسان به APIها و امکان بک‌تست دقیق از مهم‌ترین مزایا هستند.

 

 نحوه معامله الگوریتمی با ربات اکسپرت متاتریدر چگونه است؟

برای انجام معاملات الگوریتمی در متاتریدر، لازم است یک Expert Advisor در زبان برنامه‌نویسی MQL4 یا MQL5 طراحی شود. در این ربات، قوانین ورود و خروج، مدیریت ریسک و شرایط بازار، تعریف می‌شود. پس از انجام بک‌تست در Strategy Tester، ربات به پلتفرم متاتریدر متصل شده و معاملات الگوریتمی را به‌صورت خودکار اجرا می‌کند.

 

 نحوه انجام معاملات الگوریتمی در بورس ایران چگونه است؟

جهت اجرای معاملات الگوریتمی در بورس ایران، اصولا در ابتدا الگوریتم طراحی و تست می‌شود. سپس از طریق کارگزاری مربوطه برای دریافت مجوز اقدام می‌شود. پس از تأیید مجوز، الگوریتم به سامانه معاملات یا API کارگزاری متصل شده و پس از انجام تست‌های لازم، الگوریتم ذکرشده می‌تواند در بازار واقعی اجرا شود.

 

مطالب مرتبط

• تأثیر معاملات خودکار یا الگوریتمی در ثبات بازارهای مالی
• هوش مصنوعی چگونه معاملات فارکس را تغییر می‌دهد؟
• چگونه هوش مصنوعی تیم‌های مالی را متحول می‌کند؟