دیفای (DeFi) در بازار ارز دیجیتال چیست؟

دیفای (DeFi) مخفف عبارت «امور مالی غیرمتمرکز» (Decentralized Finance) است و به مجموعه‌ای از خدمات مالی گفته می‌شود که روی بلاکچین‌های عمومی، به‌ویژه اتریوم، ارائه می‌شوند. با استفاده از دیفای می‌توان بسیاری از خدماتی را که به‌طور سنتی توسط بانک‌ها ارائه می‌شوند، مانند کسب سود، دریافت وام، وام‌دهی، خرید بیمه، معامله دارایی‌ها و مشتقات را بدون نیاز به واسطه‌های مالی انجام داد.

دیفای مانند ارزهای دیجیتال، ماهیتی جهانی و همتا به همتا دارد و دسترسی به آن برای همه امکان‌پذیر است. در این سیستم، کاربران می‌توانند به‌صورت مستقیم با یکدیگر تعامل داشته باشند و برای انجام خدمات مالی به یک نهاد متمرکز وابسته نباشند.

دیفای چیست و چگونه کار می‌کند؟

دیفای اصطلاحی کلی برای خدمات مالی غیرمتمرکز بر بستر بلاکچین‌های عمومی است که بیشتر آن‌ها در حال حاضر روی شبکه اتریوم فعالیت می‌کنند. در دیفای، بسیاری از خدمات مالی سنتی بدون نیاز به بانک یا شخص ثالث انجام می‌شوند.

برای استفاده از خدمات دیفای، برخلاف سیستم بانکی سنتی نیازی به افتتاح حساب یا تکمیل فرم‌های مختلف نیست. کاربران معمولاً از طریق نرم‌افزارهایی به نام دپ (DApp) یا «برنامه‌های غیرمتمرکز» با خدمات دیفای تعامل می‌کنند.

چرا دیفای اهمیت دارد؟

دیفای ایده اصلی بیت‌کوین یعنی ایجاد پول دیجیتال را گسترش می‌دهد و تلاش می‌کند مجموعه‌ای از خدمات مالی را بدون وابستگی به ساختارهای سنتی و واسطه‌های متمرکز ارائه کند.

این مدل می‌تواند زمینه ایجاد بازارهای مالی بازتر و در دسترس‌تری را فراهم کند؛ به‌گونه‌ای که هر فرد دارای اتصال به اینترنت بتواند به خدمات مالی غیرمتمرکز دسترسی داشته باشد.

مزایای دیفای چیست؟

دیفای ویژگی‌هایی دارد که آن را از خدمات مالی سنتی متمایز می‌کند. مهم‌ترین مزایای امور مالی غیرمتمرکز عبارت‌اند از:

• دسترسی آزاد: برای استفاده از دیفای نیازی به درخواست، تأیید حساب یا افتتاح حساب بانکی ندارید و می‌توانید تنها با ایجاد یک کیف پول به این خدمات دسترسی پیدا کنید.
• هویت مستعار: برای استفاده از بسیاری از خدمات دیفای، لازم نیست نام، آدرس ایمیل یا سایر اطلاعات شخصی خود را ارائه کنید.
• انعطاف‌پذیری: کاربران می‌توانند دارایی‌های خود را در هر زمان و به هر مکانی منتقل کنند، بدون اینکه به دریافت مجوز یا انتظار برای انجام انتقال‌های طولانی نیاز داشته باشند.
• سرعت بالا: نرخ بهره و پاداش‌ها در برخی خدمات دیفای می‌توانند با سرعت زیادی به‌روزرسانی شوند و حتی در برخی موارد هر 15 ثانیه تغییر کنند.
• شفافیت: تراکنش‌های انجام‌شده روی بلاکچین برای مشارکت‌کنندگان قابل مشاهده هستند و سطح شفافیتی ایجاد می‌کنند که در بسیاری از شرکت‌های خصوصی وجود ندارد.

کاربردهای دیفای چیست؟

کاربران امروزه از دیفای برای انجام طیف مختلفی از فعالیت‌های مالی استفاده می‌کنند. مهم‌ترین کاربردهای دیفای عبارت‌اند از:

وام‌دهی در دیفای

کاربران می‌توانند ارزهای دیجیتال خود را در اختیار دیگران قرار دهند و در ازای آن سود و پاداش دریافت کنند. این سود می‌تواند در فواصل کوتاه‌تری نسبت به سیستم بانکی سنتی محاسبه و پرداخت شود.

دریافت وام در دیفای

دیفای امکان دریافت وام را بدون انجام فرایندهای اداری و کاغذبازی‌های رایج فراهم می‌کند. یکی از نمونه‌های این خدمات، وام‌های فلش (Flash Loans) است که بسیار کوتاه‌مدت هستند و در سیستم مالی سنتی نمونه مشابهی ندارند.

معاملات همتا به همتا

در دیفای می‌توان برخی دارایی‌های دیجیتال را به‌صورت همتا به همتا معامله کرد؛ یعنی خرید و فروش مستقیماً میان طرفین انجام شود و برای انجام معامله نیازی به کارگزاری متمرکز نباشد.

کسب سود از دارایی‌های دیجیتال

کاربران می‌توانند بخشی از ارزهای دیجیتال خود را در جایگزین‌های حساب‌های پس‌انداز قرار دهند و از این طریق سود دریافت کنند. این نرخ سود در برخی موارد می‌تواند بیشتر از نرخ‌های معمول حساب‌های بانکی باشد.

معامله مشتقات در دیفای

دیفای امکان معامله برخی محصولات مشتقه را نیز فراهم می‌کند. کاربران می‌توانند روی افزایش یا کاهش قیمت یک دارایی، یعنی پوزیشن‌های لانگ (Long) یا شورت (Short)، موقعیت معاملاتی بگیرند. این ابزارها را می‌توان نمونه‌ای از نسخه رمزارزی قراردادهای اختیار معامله یا قراردادهای آتی در بازارهای سنتی در نظر گرفت.

معایب و ریسک‌های دیفای چیست؟

در کنار مزایای دیفای، این حوزه با محدودیت‌ها و ریسک‌هایی نیز همراه است که کاربران باید پیش از استفاده از خدمات آن‌ها را در نظر بگیرند.

• هزینه متغیر تراکنش‌ها: کارمزد تراکنش‌ها در شبکه اتریوم می‌تواند تغییر کند و در زمان‌هایی که فعالیت شبکه افزایش می‌یابد، انجام معاملات مکرر هزینه‌بر شود.
• نوسان بالای سرمایه: بسته به اینکه از چه دپ‌هایی استفاده می‌کنید و چگونه از آن‌ها بهره می‌برید، سرمایه‌گذاری شما ممکن است با نوسانات زیادی همراه باشد. دیفای همچنان یک فناوری نسبتاً جدید است.
• مسئولیت ثبت سوابق مالیاتی: کاربران باید سوابق فعالیت‌های خود را برای اهداف مالیاتی نگهداری کنند؛ زیرا قوانین و مقررات مالیاتی می‌تواند از یک منطقه به منطقه دیگر متفاوت باشد.