10 استاندارد مهم مدیریت ریسک در ترید

 

شاید این جمله را شنیده باشید که «تحلیل، تنها نیمی از مسیر موفقیت در ترید است». اما نیمه دیگر چیست؟ به نظر می‌رسد که آن نیمه دیگر، چیزی نیست جز «مدیریت ریسک در ترید». با این حال، بعضی از تریدرها در کنار تحلیل‌های دقیق خود، به دلیل نبود چارچوبی مشخص برای مدیریت ریسک، سرمایه خود را از دست می‌دهند. در این مقاله، تلاش می‌کنیم تا 10 استاندارد مهم مدیریت ریسک در ترید را بررسی کنیم که می‌توانند پایه و اساس یک استراتژی معاملاتی پایدار باشند.

 

مدیریت ریسک در ترید چیست و چرا اهمیت دارد؟

مدیریت ریسک در ترید به مجموعه‌ای از اصول و تصمیم‌گیری‌ها گفته می‌شود که هدف آن، کنترل میزان ضرر احتمالی در ترید و نیز در کل حساب معاملاتی است. به عبارتی، مدیریت ریسک مالی، این موضوع را بررسی می‌کند که در بدترین حالت ممکن، تا چه میزان حاضر هستیم که در صورت بروز چالش، روی سرمایه خود ریسک کنیم؟

اهمیت مدیریت ریسک از آنجاست که بازارهای مالی، اساسا روی احتمال پیش می‌رود. در نتیجه هیچ تحلیل یا تصمیمی، نمی‌تواند با قطعیت کامل نتیجه یک ترید را از قبل پیش‌بینی کند. به همین دلیل، تریدرهای حرفه‌ای به جای تلاشی بی‌ثمر در راستای حذف کامل ریسک و رساندن آن به صفر، بر کنترل و مدیریت آن ریسک تمرکز دارند. این همان چیزی است که در ادبیات مالی، با عنوان اهداف مدیریت ریسک مالی شناخته می‌شود؛ یعنی حفظ سرمایه و افزایش پایداری حساب در نگاهی بلندمدت.

تفاوت مدیریت ریسک و مدیریت سرمایه

 

اگرچه به نظر می‌رسد 2 مفهوم مدیریت ریسک و مدیریت سرمایه در ترید، گاهی با هم یا به‌جای یکدیگر به کار می‌روند، اما کاملا از یکدیگر متمایز هستند. مدیریت ریسک، بیشتر به تصمیماتی است که در هنگام معامله گرفته می‌شود؛ مانند اینکه حد ضرر کجا قرار بگیرد یا نسبت ریسک به ریوارد چه میزان باشد. در مقابل، مدیریت سرمایه در ترید به نحوه تخصیص کل دارایی بین معاملات، بازارها و دارایی‌های مختلف اشاره دارد و تصمیم‌گیری می‌کند که چه درصدی از سرمایه وارد بازار شود. به بیان ساده‌تر، مدیریت ریسک پاسخ می‌دهد که در این معامله چه میزان ریسک کنیم، اما در مدیریت سرمایه به این موضوع می‌پردازیم که سرمایه خود را چگونه در بازار و سبد دارایی خود تقسیم کنیم.

 

انواع ریسک در بازارهای مالی (فارکس، فیوچرز، کریپتو)

ریسک در ترید و در بازارهای مختلف، ماهیت متفاوتی می‌تواند داشته باشد. به عبارتی، در مدیریت ریسک در فارکس، نوسانات نرخ ارزها و انتشار اخبار اقتصادی، عامل اصلی ریسک محسوب می‌شوند. نکته مهم در مدیریت ریسک و سرمایه در فارکس این است که اصولا مدیریت ریسک در این بازار در کنار مدیریت میزان اهرم استفاده‌شده بررسی می‌شود، چراکه این بازار امکان استفاده از لوریج‌های زیاد را فراهم می‌کند.

در مدیریت ریسک در بازار فیوچرز، ریسک اصلی از 3 فاکتور نوسانات شدید قیمت، سررسید قراردادهای آتی و مارجین‌کال احتمالی ناشی می‌شود. در بازار کریپتو نیز نوسان شدید قیمت ارزهای دیجیتال، نقدشوندگی پایین برخی از آن‌ها و ریسک نگهداری دارایی در کیف‌پول‌های نرم‌افزاری، از جمله عوامل مهمی هستند که باید در مدیریت ریسک بازارهای مالی دیجیتال در نظر گرفته شوند.

 

استاندارد مدیریت ریسک در ترید

استاندارد مدیریت ریسک همان قواعدی هستند که به در طول زمان، یا به آزمون و خطاهای تجربی، یا براساس تئوری‌های نظری آزموده‌شده در بازار واقعی، اثبات شده‌اند. از همین رو، چارچوب‌های مشخصی برای شناسایی و کنترل ریسک در نظر گرفته شده است که، در ادامه به 10 مورد از استانداردهای مدیریت ریسک، می‌پردازیم:

 

 1. تعیین حد ضرر (Stop Loss) برای هر معامله

اولین و مهم‌ترین قاعده در مدیریت ریسک در ترید، تعیین حد ضرر یا استاپ لاس، پیش از ورود به معامله است. حد ضرر، سطحی از قیمت است که در صورت رسیدن به آن، معامله به‌صورت خودکار بسته می‌شود تا از زیان بیشتر جلوگیری شود. تعیین حد ضرر باید بر اساس ساختار و تحلیل تکنیکال بازار انجام شود و نباید صرفا با یک عدد فرضی و ذهنی تریدر.

 

 2. تعیین حد سود (Take Profit) و خروج به‌موقع

تعیین حد سود نیز به اندازه حد ضرر، نقش مهمی در حفظ سود معاملات دارد. برخی از معامله‌گران به دلیل عدم‌مدیریت احساسات خود، حد سود را تنظیم نکرده یا آن را پیش از فعال‌شدن، تغییر می‌دهند و این موضوع، همواره ریسک تغییر جهت بازار را با خود دارد. باید تلاش کنیم تا پایبندی کامل به به برنامه از پیش تعیین‌شده خود داشته باشیم؛ حتی اگر بازار پس از خروج ما از معامله، روند خود را ادامه دهد.

 

 3. رعایت نسبت ریسک به ریوارد (Risk/Reward Ratio)

نسبت ریسک به ریوارد همان رابطه‌ میان میزان ریسک و سود احتمالی در استراتژی معاملاتی است و در مدیریت ریسک، حائز اهمیت است. به طور کلی، نسبت ریسک‌به‌ریوارد پایین، برای معامله بهتر است.
 

 4. قانون 2 درصد؛ حداکثر ریسک مجاز در هر معامله

این یک قانون مطلق نیست. اما به طور کلی، بر اساس قانون 2 درصد، هیچ معامله‌ای نباید بیش از 2 درصد از کل سرمایه حساب، در حالت ریسک باشد. این قانون باعث می‌شود تا حتی در صورت وقوع چند زیان پشت‌سر‌هم، حساب معاملاتی ما آسیب جدی نبیند و فرصت بازگشت و کسب سود، همچنان وجود داشته باشد. باید توجه داشت که بسته به تایم‌فریم و نوع بازار، قوانین و استراتژی‌ها تغییر می‌کند.

 

 5. تعیین حجم معامله (لات) بر اساس ریسک حساب

حجم معاملات تریدر اصولا نباید به‌صورت ثابت یا به صورت فرضی انتخاب شود؛ بلکه می‌توانیم آن را از فاصله حد ضرر و درصد ریسک مجاز محاسبه کنیم. در این حالت ابتدا باید ریسک حساب و حد ضرر خود را تعیین کنیم و سپس حجم معاملات را متناسب با آن تنظیم کنیم.

 6. مدیریت صحیح لوریج

استفاده از لوریج (اهرم) متناسب با تجربه و حجم سرمایه تریدر، تاثیر مستقیمی بر مدیریت ریسک دارد. به عبارتی، از اهرم در معاملات خود استفاده می‌کنیم تا سود بالقوه خود را افزایش دهیم، نه اینکه ریسک چندبرابری را متحمل شویم. مدیریت صحیح لوریج در کنار سایر متغیرها، از فشار سنگین روی سرمایه جلوگیری می‌کند.

 

 7. قانون 6 درصد؛ محدودیت ضرر کل در یک دوره زمانی

علاوه بر محدودیت ریسک در هر معامله، باید محدودیت ضرری هم در یک بازه زمانی (مثلا بازه یک روزه یا یک هفته‌ای) تعیین شود. قانون 6 درصد بیان می‌دارد چنانچه مجموع ضرر حساب در یک دوره معین به 6 درصد برسد، ترید باید متوقف شود تا از زیان بیشتر و تصمیم‌های هیجانی جلوگیری شود. این قانون می‌تواند در مدیریت ریسک در پراپ‌تریدینگ نیز به نحوی دیگر خودش را نشان دهد، چراکه اکثر پراپ‌فرم‌ها، محدودیت‌های مشخصی برای دراودان روزانه یا کلی (Drawdown) خود تعیین می‌کنند که عبور از آن، می‌تواند به فسخ قرارداد منجر شود. البته باید توجه داشت که این یک قانون ثابت و مطلق نیست و بسته به سبک ترید و اهداف شما، قابل تغییر است.

 

 8. تنوع‌بخشی و عدم تمرکز سرمایه روی یک دارایی

نبود تنوع در سبد دارایی‌ها و تمرکز سرمایه روی یک دارایی یا یک بازار مشخص، ریسک از دست‌رفتن سرمایه را به‌شدت افزایش می‌دهد. تنوع‌بخشی در سبد دارایی‌ها یعنی پخش سرمایه میان چند دارایی، بازار یا استراتژی معاملاتی است تا در صورت حرکت نامطلوب در یک بازار مشخص، کل حساب تحت‌تاثیر قرار نگیرد.

 

 9. کنترل روان‌شناسی معاملاتی (ترس، طمع و معاملات احساسی)

بعضی از ضررهای بزرگ، ریشه در تصمیمات احساسی و هیجانی دارند. ترس از دست‌دادن سود، طمع برای کسب سود بیشتر، یا تلاش برای جبران سریع ضرر (انتقام از بازار)، از جمله خطاهای روان‌شناختی در ترید محسوب می‌شوند. از همین رو، باید نظم در فرآیند معامله‌گری و نیز کنترل احساسات را در دستور کار خود قرار دهیم. یک تریدر منضبط، پیش از ورود به هر معامله‌ای، برنامه دقیقی برای خود دارد و حتی در شرایط پراسترس بازار، مگر در شرایط خاص، از آن منحرف نخواهد شد. شاید کنترل روان‌شناسی معاملاتی، سخت‌ترین بخش مدیریت ریسک به نظر برسد، اما در عمل، تأثیرگذارترین بخش آن است.

 

 10. ثبت معاملات (ژورنال) و بک‌تست استراتژی

ثبت دقیق هر معامله در یک ژورنال معاملاتی که شامل اطلاعات مختلفی مانند حد ضرر، حد سود و نتیجه عمل و … است، به تریدر امکان می‌دهد تا الگوهای تکراری خطا یا موفقیت خود را شناسایی کند. همچنین بک‌تست استراتژی براساس داده‌هایی که از معاملات گذشته داریم، می‌تواند ریسک ناشی از یک استراتژی را کاهش می‌دهد. بک‌تست‌گرفتن به روش سنتی و همچنین با استفاده از ابزارهای مخصوص، قابل انجام است.

 

ابزارهای کاربردی مدیریت ریسک

پیاده‌سازی استانداردهای مدیریت ریسک و سرمایه در ترید، بدون ابزار مناسب، کار دشواری است. از همین رو ابزارهای کاربردی مناسبی برای مدیریت ریسک مالی وجود دارد که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم:

 

ماشین‌حساب ریسک و حجم معامله

ماشین‌حساب ریسک، ابزاری است که با دریافت داده‌هایی شامل میزان سرمایه، درصد ریسک مجاز و میزان حد ضرر، حجم دقیق معامله را محاسبه می‌کند و اعلام می‌کند. استفاده از این ابزار، یکی از سریع‌ترین راه‌ها برای آموزش مدیریت ریسک و سرمایه در عمل است و می‌تواند خطای انسانی در محاسبات را تا حدی کاهش دهد.

 

فعال‌سازی نسبت ریسک به ریوارد در متاتریدر و تریدینگ ویو

نمایش ریسک به ریوارد در متاتریدر معمولاً از طریق اندیکاتور Fibonacci Retracement یا موارد دیگر انجام می‌شود که سطوح ورود، حد ضرر و حد سود را به‌صورت بصری روی نمودار نمایش می‌دهند.

 

ابزار R/R نیز برای نسبت ریسک‌به‌ریوارد در دسترس است که برای فعال‌سازی آن کافی است در نوار سمت چپ، Long/Short Position را کلیک کنید و روی نمودار، با انتخاب محدوده مورد نظر، نسبت ریسک به‌ریوارد خود را مشاهده کنید.