معاملات آپشن چیست؟ آشنایی با اختیار معامله و مفاهیم آن

معاملات آپشن یکی از ابزارهای مهم بازارهای مالی است که به شما اجازه می‌دهد روی خرید یا فروش یک دارایی در آینده تصمیم بگیرید، بدون اینکه از همان ابتدا ملزم به انجام معامله باشید. در واقع، شما تنها حق انتخاب را خریداری می‌کنید؛ حقی که می‌توانید در صورت مناسب بودن شرایط بازار از آن استفاده نموده یا به‌سادگی از اجرای آن صرف‌نظر کنید.

برای درک بهتر این مفهوم، تصور کنید قصد خرید خانه‌ای را دارید. مالک خانه حاضر می‌شود در ازای دریافت مبلغی به‌عنوان پیش‌پرداخت، قیمت فروش را برای مدت مشخصی ثابت نگه دارد. اگر در این مدت قیمت خانه افزایش پیدا کند، شما همچنان حق دارید آن را با همان قیمت توافق‌شده خریداری کنید و از این اختلاف قیمت سود ببرید. اما اگر بازار برخلاف انتظار شما حرکت کند، هیچ اجباری برای خرید ندارید و تنها مبلغ پیش‌پرداختی را که پرداخت کرده‌اید از دست خواهید داد.

همین ویژگی، یعنی برخورداری از حق انتخاب بدون وجود تعهد، باعث شده معاملات آپشن به ابزاری انعطاف‌پذیر برای بسیاری از معامله‌گران تبدیل شود. این قراردادها امکان ورود به موقعیت‌های معاملاتی با زیان بالقوه مشخص را فراهم می‌کنند؛ هرچند درک سازوکار آن‌ها پیش از شروع معامله اهمیت زیادی دارد، زیرا آپشن‌ها در مقایسه با خریدوفروش مستقیم دارایی، ساختار پیچیده‌تری دارند.

معاملات آپشن چیست؟

معاملات آپشن (Options) به فرایند خریدوفروش قراردادهای اختیار معامله گفته می‌شود. در این نوع معامله، شما مستقیماً یک دارایی مانند سهام یا ارز دیجیتال را معامله نمی‌کنید، بلکه قراردادی را می‌خرید یا می‌فروشید که حق خرید یا فروش آن دارایی را در شرایط مشخص در اختیار شما قرار می‌دهد.

بهای این قرارداد پرمیوم (Premium) نام دارد. هر قرارداد آپشن بر اساس سه مؤلفه اصلی تعریف می‌شود: 

• قیمت اعمال (Strike Price)، 
• تاریخ انقضا (Expiration Date) 
• و پرمیوم. 

این سه عامل مشخص می‌کنند دارنده قرارداد چه حقی دارد، تا چه زمانی می‌تواند از آن استفاده کند و برای به‌دست آوردن این حق چه مبلغی پرداخت کرده‌است.

آپشن خرید چیست؟

آپشن خرید یا کال (Call)، قراردادی است که به دارنده آن حق می‌دهد یک دارایی را با قیمت اعمال مشخص، در تاریخ تعیین‌شده یا پیش از آن خریداری کند.

اگر قیمت بازار دارایی از قیمت اعمال بالاتر برود، دارنده کال می‌تواند قرارداد خود را اجرا کرده و دارایی را با همان قیمت پایین‌تر و از پیش تعیین‌شده خریداری کند. علاوه بر این، در بسیاری از مواقع معامله‌گر حتی نیازی به اجرای قرارداد ندارد و می‌تواند با افزایش ارزش خود قرارداد، آن را پیش از انقضا به شخص دیگری بفروشد و سود کسب کند.

آپشن فروش چیست؟

آپشن فروش یا پوت (Put)، حق فروش یک دارایی را با قیمت اعمال مشخص تا پیش از تاریخ انقضا در اختیار دارنده قرارداد قرار می‌دهد.

اگر قیمت بازار کاهش پیدا کند و پایین‌تر از قیمت اعمال قرار بگیرد، دارنده پوت می‌تواند دارایی را با همان قیمت بالاتر و توافق‌شده بفروشد. به همین دلیل، بسیاری از سرمایه‌گذاران از آپشن‌های پوت به‌عنوان ابزاری برای پوشش ریسک یا نوعی بیمه در برابر افت احتمالی ارزش دارایی‌هایی که در اختیار دارند استفاده می‌کنند.

معامله قرارداد پیش از انقضا

برخلاف تصور بسیاری از افراد، بیشتر قراردادهای آپشن هرگز به مرحله اجرا نمی‌رسند. معامله‌گران معمولاً خود قراردادها را خریدوفروش می‌کنند و از تغییر ارزش آن‌ها سود یا زیان به دست می‌آورند.

ارزش یک قرارداد آپشن تحت‌تأثیر عواملی مانند قیمت دارایی پایه، مدت زمان باقی‌مانده تا انقضا و شرایط کلی بازار دائماً تغییر می‌کند. بنابراین ممکن است معامله‌گری یک قرارداد را خریداری کند، پس از افزایش ارزش آن، قرارداد را با سود بفروشد و هیچ‌گاه مالک دارایی پایه نشود.

قراردادهای آپشن چگونه کار می‌کنند؟

هر قرارداد آپشن از چند بخش اساسی تشکیل شده‌است که شرایط معامله را مشخص می‌کنند و شناخت آن‌ها برای درک عملکرد این بازار ضروری است.

تاریخ انقضا

تاریخ انقضا روزی است که اعتبار قرارداد آپشن به پایان می‌رسد. پس از رسیدن این تاریخ، قرارداد منقضی شده و دیگر قابل‌استفاده نخواهد بود. بازه زمانی انقضا بسته به نوع محصول متفاوت است و می‌تواند از چند روز تا چند سال متغیر باشد. به همین دلیل، هنگام انتخاب یک قرارداد باید همواره مدت باقی‌مانده تا انقضا را در نظر گرفت.

قیمت اعمال

قیمت اعمال یا استرایک، همان قیمتی است که دارنده قرارداد حق دارد دارایی را با آن خریداری یا بفروشد. این قیمت از ابتدای ایجاد قرارداد مشخص می‌شود و در طول عمر قرارداد ثابت باقی می‌ماند؛ حتی اگر قیمت بازار دارایی نوسانات شدیدی را تجربه کند.

پرمیوم

پرمیوم مبلغی است که خریدار برای دریافت حق خرید یا فروش دارایی پرداخت می‌کند. این مبلغ در واقع قیمت خود قرارداد آپشن محسوب می‌شود.

میزان پرمیوم تحت‌تأثیر عواملی مانند قیمت فعلی دارایی پایه، زمان باقی‌مانده تا تاریخ انقضا و سطح نوسان‌پذیری بازار قرار دارد. برای خریدار آپشن، پرمیوم همان حداکثر زیان احتمالی است؛ زیرا اگر قرارداد در نهایت بدون ارزش منقضی شود، تنها مبلغ پرداخت‌شده برای خرید آن از بین می‌رود.

اندازه قرارداد

اندازه هر قرارداد آپشن به نوع دارایی پایه بستگی دارد. برای مثال، در بازار سهام معمولاً هر قرارداد معادل 100 سهم است. اما در بازار آپشن‌های ارز دیجیتال، اندازه قراردادها می‌تواند متفاوت باشد؛ بنابراین بررسی مشخصات هر قرارداد پیش از انجام معامله اهمیت زیادی دارد.

اصطلاحات مهم در معاملات آپشن

برای تحلیل و درک وضعیت یک قرارداد آپشن، معامله‌گران از اصطلاحات تخصصی مختلفی استفاده می‌کنند که مهم‌ترین آن‌ها وضعیت سود یا زیان قرارداد و شاخص‌های ریسک موسوم به گریکس هستند.

در سود (ITM)، سربه‌سر (ATM) و در زیان (OTM)

این سه اصطلاح نشان می‌دهند قیمت فعلی بازار چه رابطه‌ای با قیمت اعمال قرارداد دارد.

در یک آپشن کال، زمانی که قیمت بازار بالاتر از قیمت اعمال باشد، قرارداد در وضعیت «در سود» یا ITM قرار دارد. اگر این دو قیمت تقریباً برابر باشند، قرارداد ATM یا در نقطه «سربه‌سر» است و زمانی که قیمت بازار پایین‌تر از قیمت اعمال باشد، قرارداد OTM یا «در زیان» محسوب می‌شود.

در آپشن پوت این رابطه برعکس است؛ زیرا سودآوری قرارداد زمانی ایجاد می‌شود که قیمت بازار پایین‌تر از قیمت اعمال قرار بگیرد.

حروف یونانی یا گریکس (Greeks)

گریکس مجموعه‌ای از شاخص‌های ریسک هستند که معامله‌گران برای اندازه‌گیری میزان تأثیر عوامل مختلف بر قیمت یک قرارداد آپشن از آن‌ها استفاده می‌کنند.

هر یک از این شاخص‌ها نوع متفاوتی از حساسیت قیمت را نشان می‌دهد و به معامله‌گر کمک می‌کند درک دقیق‌تری از ریسک قرارداد داشته باشد. پنج گریک اصلی شامل دلتا، گاما، تتا، وگا و رو هستند.

تفاوت آپشن آمریکایی و اروپایی

قراردادهای آپشن از نظر زمان اجرای حق معامله به دو سبک اصلی آمریکایی و اروپایی تقسیم می‌شوند.

در آپشن آمریکایی، دارنده قرارداد می‌تواند در هر زمانی پیش از تاریخ انقضا حق خود را اجرا کند. این ویژگی انعطاف بیشتری در اختیار معامله‌گر قرار می‌دهد.

در مقابل، آپشن اروپایی تنها در روز انقضا قابل اجرا است و امکان استفاده از قرارداد پیش از آن وجود ندارد. در هر دو نوع، آپشن‌های پوت همچنان می‌توانند به‌عنوان ابزاری برای پوشش ریسک یا هجینگ مورد استفاده قرار بگیرند.

آپشن‌های ارز دیجیتال چیست؟

آپشن‌های ارز دیجیتال از نظر سازوکار تفاوتی با آپشن‌های سنتی ندارند؛ تنها تفاوت در نوع دارایی پایه است.

در این بازار، دارایی پایه می‌تواند ارزهای دیجیتالی مانند بیت‌کوین (BTC) یا اتریوم (ETH) باشد. معامله‌گران از این قراردادها برای کسب موقعیت معاملاتی نسبت به نوسانات قیمت یا مدیریت ریسک پرتفوی رمزارزی خود استفاده می‌کنند.

معاملات آپشن برای چه کسانی مناسب است؟

معاملات آپشن بیشتر برای معامله‌گرانی مناسب است که پیش‌زمینه مناسبی از بازارهای مالی دارند و با مفاهیم ریسک و ابزارهای مشتقه آشنا هستند. برای افراد تازه‌وارد معمولاً توصیه می‌شود ابتدا مفاهیم پایه معاملات و سازوکار بازارهای ارز دیجیتال را به‌خوبی یاد بگیرند و سپس وارد دنیای ابزارهای مشتقه و معاملات آپشن شوند.

فراموش نکنید که آپشن‌ها ابزار ساده‌ای برای شروع معامله‌گری نیستند. درک مفاهیمی مانند پرمیوم، قیمت اعمال، تاریخ انقضا، نحوه ارزش‌گذاری قراردادها و شاخص‌های گریکس نیازمند آموزش و تجربه است. اگر در ابتدای مسیر فعالیت در بازارهای مالی یا ارزهای دیجیتال قرار دارید، بهتر است ابتدا دانش خود را در زمینه معاملات پایه تقویت کنید و سپس به سراغ معاملات آپشن بروید.

پرسش‌های متداول درباره معاملات آپشن

تفاوت معاملات آپشن و قراردادهای آتی (فیوچرز) چیست؟

تفاوت اصلی میان این دو ابزار در مفهوم حق و تعهد است. در معاملات آپشن، خریدار تنها حق خرید یا فروش دارایی را در اختیار دارد و الزامی برای اجرای قرارداد ندارد. اما در قراردادهای آتی یا فیوچرز، هر دو طرف معامله متعهد هستند که قرارداد را در قیمت توافق‌شده و در تاریخ تعیین‌شده اجرا کنند.

حداکثر زیان در خرید یک آپشن چقدر است؟

برای خریدار آپشن، حداکثر زیان برابر با مبلغ پرمیوم پرداخت‌شده است. اگر قرارداد در زمان انقضا در وضعیت OTM قرار داشته‌باشد و بی‌ارزش شود، معامله‌گر تنها همان مبلغی را که برای خرید قرارداد پرداخت کرده از دست می‌دهد و متحمل زیان معادل ارزش کامل دارایی پایه نخواهد شد.

آیا در معاملات آپشن می‌توان بیش از پرمیوم ضرر کرد؟

اگر خریدار یک قرارداد آپشن باشید، خیر؛ زیان شما نمی‌تواند از مبلغ پرمیوم بیشتر شود.

منبع: بایننس