سه افزایش نرخ بهره، یک هشدار: مبارزه با تورم تمام نشده است

این اتفاق نادر است که بزرگ‌ترین بانک‌های مرکزی جهان در یک جهت حرکت کنند. با این حال، در فاصله کمی بیش از یک هفته، بانک مرکزی اروپا (ECB)، فدرال رزرو (Fed) و بانک ژاپن (BoJ) همگی نرخ بهره را افزایش دادند و بانک مرکزی انگلستان (BoE) تنها به این افزایش نپیوست. این تصمیم‌ها در شرایط اقتصادی بسیار متفاوتی اتخاذ شد. اقتصاد آمریکا همچنان فراتر از انتظارات عمل می‌کند، منطقه یورو مقاوم‌تر از حد انتظار است، ژاپن تازه از دهه‌ها سیاست پولی فوق تسهیلی خارج می‌شود و بریتانیا همچنان بین کاهش تورم و تقاضای داخلی ضعیف گرفتار است. پس چرا سیاست‌گذاران در اقتصادهای متفاوت ناگهان چنین مواضع مشابهی دارند؟ پاسخ احتمالاً نه در تورم فعلی، بلکه در جایی است که بانک‌های مرکزی از رسیدن تورم به آن می‌ترسند. تنها چند ماه پیش، بازارها مطمئن شده بودند که تورم سرانجام تحت کنترل درآمده است. زنجیره‌های تأمین تا حد زیادی عادی شده بود، تورم کالاها کاهش یافته بود و سرمایه‌گذاران به فراتر از تورم و به سمت رشد اقتصادی نگاه می‌کردند. این خوش‌بینی محو شده است. افزایش دوباره قیمت انرژی پس از مناقشه خاورمیانه، بانک‌های مرکزی را وادار کرده است تا چشم‌انداز را بازبینی کنند. اما آنچه بیش از نفت خام سیاست‌گذاران را نگران می‌کند، اتفاقی است که پس از شوک اولیه رخ می‌دهد. بانک مرکزی اروپا نرخ سپرده را به 2/50 درصد افزایش داد و هشدار داد که قیمت‌های بالاتر انرژی می‌تواند تورم را تا بخش قابل توجهی از سال 2027 بالاتر از هدف 2 درصد نگه دارد. در حالی که تقاضای داخلی مقاوم مانده و بازار کار همچنان باثبات است، کریستین لاگارد رئیس ECB هشدار داد که هزینه‌های بالاتر انرژی در صورت تداوم شوک، می‌تواند به تدریج به تورم هسته و قیمت مواد غذایی نفوذ کند. فدرال رزرو نیز افزایش 25 واحد پایه دیگری انجام داد و پیام خود را از طریق پیش‌بینی‌های تورمی بالاتر و مسیر سیاست پولی تندتر تقویت کرد. کوین وارش رئیس فدرال رزرو استدلال کرد که شرایط مالی هنوز به اندازه کافی انقباضی نیست و روشن کرد که سیاست‌گذاران بر تورم پایدار متمرکز هستند، نه شوک‌های موقت قیمت. بانک مرکزی انگلستان نرخ بهره را در 3/75 درصد ثابت نگه داشت، اما پیش‌بینی‌های تجدیدنظرشده تصویر بسیار نگران‌کننده‌تری از تورم ترسیم کرد. انتظار می‌رود قیمت‌های مصرف‌کننده در اوایل 2027 از 4 درصد فراتر رود، در حالی که اندرو بیلی رئیس BoE هشدار داد که تنش‌های ژئوپلیتیکی طولانی ممکن است در نهایت به سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تری نیاز داشته باشد. در همین حال، بانک ژاپن با افزایش 25 واحد پایه دیگر به 1/25 درصد، روند عادی‌سازی تدریجی سیاست خود را ادامه داد. کازو اوئدا رئیس BoJ اذعان کرد که تورم زیربنایی به هدف بانک نزدیک می‌شود و گفت افزایش دستمزدها، هزینه‌های بالاتر واردات و انتظارات تورمی محکم‌تر، کاهش تدریجی حمایت پولی را توجیه می‌کند. اقتصادهای متفاوت، نگرانی‌های مشابه. قیمت بالاتر نفت مهم است زیرا هزینه‌های حمل‌ونقل را افزایش می‌دهد، حاشیه سود شرکت‌ها را تحت فشار قرار می‌دهد و قدرت خرید خانوارها را کاهش می‌دهد. اما بانک‌های مرکزی به‌طور فزاینده‌ای نگران چیزی بسیار پایدارتر هستند. اقتصاددانان از آن به عنوان آثار دور دوم یاد می‌کنند. خطر صرفاً این نیست که کسب‌وکارها امروز با هزینه‌های بالاتر مواجه‌اند؛ بلکه این است که شرکت‌ها شروع به افزایش تهاجمی‌تر قیمت‌ها کنند، کارگران برای حفظ قدرت خرید دستمزد بالاتری بخواهند و خانوارها به‌تدریج انتظار تورم دائماً بالاتر را داشته باشند. زمانی که این انتظارات ریشه‌دار شدند، تورم حرکت خود را پیدا می‌کند و بازگرداندن آن بسیار دشوارتر می‌شود. این نگرانی بارها در نشست‌های سیاستی این هفته ظاهر شد. ECB هشدار داد که شوک‌های طولانی‌مدت انرژی می‌تواند فشارهای تورمی دور دوم ایجاد کند. BoE نیز اذعان کرد که هنوز شواهد محدودی از این آثار وجود دارد، اما ریسک آن پابرجاست.