بررسی اعتبار و امن بودن صرافی نوبیتکس Nobitex

نوبیتکس در سال 1396 با مشارکت «امیرحسین راد» و دو نفر از هم‌دانشگاهی‌های او شکل گرفت. فعالیت این مجموعه از فراهم‌کردن بستری برای خریدوفروش رمزارز در ایران آغاز شد و به‌تدریج بازارهای ریالی و تتری و خدمات معاملاتی دیگری به آن اضافه شد. امروز، طبق راهنمای رسمی نوبیتکس، کاربران می‌توانند در این پلتفرم معاملات اسپات و تعهدی انجام دهند یا از «خرید آسان» استفاده کنند.

نوبیتکس با نام حقوقی «راهکار فناوری نویان» ثبت شده و تصویری از سند عضویت آن در سازمان نظام صنفی رایانه‌ای منتشر شده‌است؛ اما تاریخ اعتبار سندِ منتشرشده به پایان رسیده و وضعیت تمدید آن نیازمند استعلام است. این سند نیز به‌تنهایی به معنای دریافت مجوز اختصاصی از بانک مرکزی برای معاملات رمزارز نیست.

نوبیتکس در حوزه امنیت، ابزارهایی مانند تأیید دومرحله‌ای و محدودسازی برداشت به آدرس‌های تأییدشده ارائه کرده و برنامه دریافت گزارش آسیب‌پذیری از متخصصان امنیت را اجرا کرده‌است. همچنین در صفحه گزارش‌های خود به گواهی اثبات اندوخته با همکاری کارشناسان رسمی دادگستری اشاره می‌کند. این اقدامات بخشی از سابقه امنیتی مجموعه‌اند، اما باید در کنار حادثه امنیتی خرداد 1404 و نحوه رسیدگی به پیامدهای آن ارزیابی شوند.

شرکت تحلیل بلاکچین TRM Labs برآورد کرده‌است که نوبیتکس در دوره بررسی‌شده از سال 2025، بیش از 87 درصد حجم تراکنش‌های رمزارزی مرتبط با نهادهای ایرانی را پردازش کرده‌است. این عدد مقیاس فعالیت نوبیتکس را در داده‌های مورد بررسی TRM نشان می‌دهد و به‌تنهایی معیاری برای سنجش امنیت دارایی‌ها یا کیفیت خدمات نیست. 

بعد از خرید رمزارز، یک سؤال مهم باقی می‌ماند: دارایی تا زمانی که در نوبیتکس است، کجا نگهداری می‌شود؟ پاسخ به این سؤال به تفاوت میان دو نوع کیف‌پول برمی‌گردد. کیف‌پول‌های گرم به اینترنت متصل‌اند و امکان انجام برداشت‌ها را فراهم می‌کنند؛ کیف‌پول‌های سرد برای نگهداری دارایی بدون اتصال دائمی به اینترنت به کار می‌روند.

نوبیتکس می‌گوید بخش اصلی دارایی کاربران را در کیف‌پول سرد نگهداری می‌کند و انتقال از این کیف‌پول‌ها به تأیید چند نفر نیاز دارد. بررسی اسناد منتشرشده پس از حمله سایبری سال 1404 نیز نشان می‌دهد ساختار نگهداری دارایی در این صرافی از چند لایه مختلف تشکیل شده‌است. با این حال، نوبیتکس سهم دقیق دارایی‌های موجود در هر لایه را به‌صورت عمومی و قابل راستی‌آزمایی اعلام نکرده‌است.

ذخیره‌سازی سرد، دسترسی اینترنتی به دارایی‌های نگهداری‌شده در آن را دشوارتر می‌کند، اما به‌تنهایی معیار کافی برای امن دانستن یک صرافی نیست. امنیت سامانه‌های برداشت، کنترل دسترسی کارکنان و توان صرافی برای مدیریت یک حادثه نیز اهمیت دارد؛ موضوعی که در بررسی سابقه حمله به نوبیتکس دوباره به آن برمی‌گردیم.

بله. نوبیتکس در 28 خرداد 1404، هم‌زمان با جنگ 12روزه، هدف یک حمله سایبری قرار گرفت. این اتفاق یک شایعه یا اختلال معمول در برداشت‌ها نبود؛ خود نوبیتکس در گزارش دوسالانه‌اش از «حادثه امنیتی خرداد 1404» یاد می‌کند و شرکت‌های تحلیل بلاکچین نیز انتقال دارایی از کیف‌پول‌های آن را ثبت کرده‌اند.

برآوردها درباره مبلغ حمله یکسان نیست: TRM Labs در گزارش روز حادثه از انتقال نزدیک به 90 میلیون دلار رمزارز خبر داد و Elliptic مبلغ دارایی‌های شناسایی‌شده در آدرس‌های مهاجمان را بیش از 90 میلیون دلار اعلام کرد. این دارایی‌ها روی چند شبکه، از جمله ترون، اتریوم و بیت‌کوین، جابه‌جا شدند. گروه «گنجشک درنده» مسئولیت حمله را بر عهده گرفت. به گفته Elliptic، شیوه ساخت بسیاری از آدرس‌های مقصد نشان می‌دهد دارایی‌های منتقل‌شده عملاً از دسترس خارج شده‌اند؛ بااین‌حال، نباید مبلغ انتقال‌یافته را بدون اطلاعات بیشتر، معادل زیان نهایی کاربران دانست.

یک تحلیل منصفانه نمی‌تواند تنها به نقاط قوت بپردازد. با رصد شبکه‌های اجتماعی و انجمنهای تخصصی، می‌توان دریافت که کاربران در مورد نوبیتکس خریدوفروش ارز دیجیتال صرافی آنلاین چه می‌گویند.

 نقاط قوت از دید کاربران:

• دسترسی از وب و اپلیکیشن: نوبیتکس هر دو مسیر را برای معامله فراهم کرده‌است. روان‌بودن کار با آن‌ها تا حدی به نیاز و تجربه خود کاربر بستگی دارد؛ بهتر است پیش از انتقال مبلغ زیاد، فرایند ثبت سفارش و برداشت را با مبلغی کوچک امتحان کرد.
• عمق بازار: نوبیتکس از نظر حجم فعالیت، بازیگر بزرگی در بازار ایران است؛ اما این به‌معنی اجرای همه سفارش‌های بزرگ بدون اختلاف قیمت نیست. برای هر رمزارز باید فاصله قیمت خریدوفروش و سفارش‌های موجود در دفتر سفارش همان لحظه را دید.
• انتخاب شبکه انتقال: گزینه‌های واریز و برداشت به رمزارز و وضعیت هر شبکه بستگی دارند. پیش از انتقال، فعال‌بودن شبکه، کارمزد و یکسان‌بودن شبکه مبدأ و مقصد را در صفحه همان رمزارز بررسی کنید. 

در سوی دیگر، چند موضوع مورد انتقاد کاربران قرار دارد:

• پشتیبانی و برداشت در شرایط شلوغ یا بحرانی: تجربه‌های منتشرشده درباره سرعت پاسخ‌گویی متفاوت‌اند و از آن‌ها نمی‌توان زمان پاسخ مشخصی برای همه کاربران نتیجه گرفت. اگر دسترسی فوری به دارایی برایتان مهم است، وضعیت برداشت و مسیرهای پشتیبانی را پیش از معامله بررسی کنید.
• احراز هویت و محدودیت‌های حساب: ارتقای سطح کاربری به ثبت اطلاعات و برای سطح دو، تأیید هویت تصویری نیاز دارد. این مراحل ممکن است برای بعضی کاربران زمان‌بر باشند. احراز هویت یکی از ابزارهای کنترل سوءاستفاده است، اما امنیت دارایی یا نبود تخلف در پلتفرم را تضمین نمی‌کند.

امنیت حساب فقط به زیرساخت صرافی وابسته نیست؛ شیوه استفاده کاربر از حساب هم نقش مهمی در محافظت از دارایی‌ها دارد. نوبیتکس برای کمک به کاهش خطاهای انسانی و دسترسی‌های غیرمجاز، ابزارهای زیر را در اختیار کاربران قرار می‌دهد:

• تأیید دومرحله‌ای (2FA): با استفاده از Google Authenticator، هنگام ورود به حساب و برداشت وجه یک لایه امنیتی دیگر اضافه می‌شود.
• کد ضد فیشینگ (Anti-Phishing Code): کدی اختصاصی که در ایمیل‌های نوبیتکس نمایش داده می‌شود و به کاربر کمک می‌کند ایمیل واقعی را از پیام جعلی تشخیص دهد.
• مدیریت نشست‌های فعال (Active Sessions): کاربر می‌تواند دستگاه‌های متصل به حساب خود را ببیند و نشست‌هایی را که نمی‌شناسد یا دیگر به آن‌ها نیاز ندارد، مدیریت کند.
• فهرست سفید آدرس‌ها (Whitelist): با ثبت آدرس‌های مورد تأیید، برداشت رمزارز به همان آدرس‌ها محدود می‌شود.

نوبیتکس از شناخته‌شده‌ترین پلتفرم‌های معاملات رمزارز در ایران است. تنوع بازارها و امکان مشاهده نوبیتکس توانسته است «استاندارد طلایی» صرافی‌های داخلی را تعریف کند. از نظر فنی، ثبات پلتفرم در زمان پامپ و دامپ‌های شدید بازار، نمرهٔ قبولی می‌گیرد. درحالی‌که بسیاری از صرافی‌های کوچک‌تر در ترافیک‌های بالا از دسترس خارج می‌شوند، زیرساخت نوبیتکس تاب‌آوری بالایی نشان داده‌است. همچنین، عمق بازار و نقدینگی (Liquidity) در این صرافی به‌قدری است که شکاف قیمتی (Spread) به حداقل رسیده و این یک مزیت غیرقابل‌انکار برای معامله‌گران بزرگ است.

اما برای یک نگاه بی‌طرفانه، باید تازیانه نقد را بر چند مورد نواخت:

• انحصارطلبی و شکاف در پاسخگویی: نوبیتکس به دلیل سهم بازار عظیم خود، گاهی در موضع قدرت مطلق قرار می‌گیرد. این موضوع باعث شده که در زمان بروز مشکلات سیستمی یا اشتباهات واریزی کاربران، فرایند رسیدگی و پاسخگویی پشتیبانی (تیکتینگ) بسیار کند و گاهی با لحنی «بالابه‌پایین» باشد.
• پیروی بی‌چون‌وچرا از دستورات غیرشفاف: اگرچه رعایت قوانین داخلی برای بقای شرکت الزامی است، اما کاربران نقد بسیار جدی به عدم ایستادگی صرافی در برابر مسدودسازی‌های سلیقه‌ای حساب‌ها توسط نهادهای مختلف دارند. شفافیت در مورد اینکه «چه زمانی و چرا» حساب یک کاربر مسدود می‌شود، هنوز در لایه‌ای از ابهام قرار دارد.
• کارمزدهای نسبتاً بالا: در مقایسه با رقبای نوظهور داخلی و صرافی‌های بین‌المللی، نرخ کارمزدهای نوبیتکس (به‌ویژه در سطوح پایین کاربری) بالاست. این صرافی از اهرم «اعتبار» خود برای حفظ کارمزدهای بالا استفاده می‌کند که این موضوع برای تریدرهای روزانه (Day Traders) یک امتیاز منفی بزرگ محسوب می‌شود.
• تأخیر در لیست کردن رمزارزهای ترند: نوبیتکس معمولاً در اضافه‌کردن ارزهای جدید و ترند بازار (مثل میم‌کوین‌های نوین یا پروژه‌های لایه 2 جدید) بسیار محافظه‌کار و کُند عمل می‌کند که باعث کوچ سرمایه کاربران به صرافی‌های خارجی یا رقبای داخلی جسورتر می‌شود.

نوبیتکس به‌عنوان یکی از پلتفرم‌های شناخته‌شده معاملات رمزارز در ایران، برای بسیاری از کاربران گزینه‌ای قابل‌بررسی است؛ اما اعتبار یک صرافی را نمی‌توان تنها با سابقه یا گستردگی فعالیت آن سنجید. تجربه کاربران از پایداری خدمات، شفافیت در رسیدگی به محدودیت‌های حساب، کیفیت پشتیبانی و هزینه واقعی معاملات نیز در این ارزیابی نقش دارد. در نهایت، مناسب‌بودن نوبیتکس به نیاز هر کاربر و شرایط بازار موردنظر او بستگی دارد؛ بنابراین بهتر است پیش از معامله، کارمزدها، عمق دفتر سفارش و شرایط برداشت بررسی شوند.