بروکر بی‌بوک (B-book) و ای‌بوک (A-book) چیست؟

درک مفاهیم و مدل‌های اجرایی معاملات در بروکرها یک ضرورت فنی برای تریدرها و تضمین‌کننده شفافیت است. دو اصطلاح «بروکر ای بوک» (A-Book) و «بروکر بی بوک» (B-Book) را زمانی استفاده می‌کنیم که به دنبال روش‌های اجرای سفارشات معامله‌گران توسط بروکرها باشیم. این دسته‌بندی، تعیین‌کننده مسیر حرکت نقدینگی معامله، چگونگی درآمد کارگزار و تشخیص تضاد منافع احتمالی میان تریدر و بروکر است. طبیعتا با پیشرفت فناوری‌های مدرن و ظهور شبکه‌های ارتباطات الکترونیکی (ECN)، فهمیدن مرز میان بروکر بی‌بوک و ای‌بوک بیش از پیش اهمیت یافته است و درک آن‌ها برای معامله‌گران ایرانی نیز که در محیطی با محدودیت‌های بین‌المللی و چالش‌های رگولاتوری فعالیت می‌کنند، ضروری است.

 

بروکر ای بوک (A Book) چیست؟

در یک توضیح ساده، بروکر ای بوک واسطه‌ای برای رساندن خریدار و فروشنده به بازار فارکس است؛ بدون دخالت خود بروکر در معامله. به‌لحاظ تخصصی، بروکر A book ای‌بوک به‌عنوان واسطه تکنولوژیک معامله در فارکس، معامله‌گر را به تامین‌کنندگان نقدینگی متصل می‌کند؛ یعنی کارگزار سفارش خرید یا فروش ما را دریافت می‌کند و آن را بدون تغییر، برای تامین‌کنندگان نقدینگی (Liquidity Providers) می‌فرستد. تامین‌کنندگان نقدینگی معمولا شامل بانک‌های بزرگ، نهادهای اقتصادی مهم، بروکرهای تراز اول و … هستند.

روش اجرایی در بروکر ای بوک، براساس پروتکل «پردازش مستقیم» یا STP که مخفف (Straight-Through Processing) انجام می‌شود؛ یعنی از لحظه ثبت سفارش تریدر (خرید یا فروش) تا لحظه انجام معامله در بازار، هیچ مداخله‌ای توسط بروکر به‌عنوان میز معاملات (Dealing Desk) انجام نمی‌شود. مهم‌تر از STP، استفاده از «شبکه ارتباطات الکترونیکی» یا ECN (مخفف Electronic Communication Network) است که امکان دسترسی مستقیم تریدرها را مستقیما به ارائه‌دهندگان نقدینگی فراهم می‌آورد.

به‌عنوان مثال، فرض کنید که بخواهیم 5 لات از جفت‌ارز EUR/USD را خریداری کنیم. سیستم بروکر در چند میلی‌ثانیه، پیشنهادهای (Offer) تامین‌کنندگان نقدینگی را اسکن و بررسی می‌کند و معامله مدنظر ما را در بهترین قیمت پیشنهادی، ثبت می‌کند. این روش، بازتاب دقیق و لحظه‌ای نقدینگی موجود در بازار جهانی را بدون دخالت، در پلتفرم معاملاتی بروکر به ما نشان می‌دهد. پرواضح است که در بروکر ای بوک، هیچگونه تضاد منافعی قابل تصور نیست و بروکر از ضرر ما سودی نمی‌برد؛ بلکه از طریق دریافت کمیسیون یا افزودن مارک‌آپ به معاملات ما، درآمدزایی می‌کند.

 

مشخصه‌ها و ویژگی‌های فنی یک بروکر ای بوک

بروکرهای ای بوک دارای ویژگی‌هایی هستند که بر کیفیت اجرای معاملات و استراتژی‌های سودآوری ما تاثیرگذار است که در ادامه به برخی از این موارد اشاره می‌کنیم:

• بدون میز معاملاتی (NDD): سفارشات ما بدون توقف در لایه‌های داخلی بروکر، مستقیماً به بازار هدایت می‌شوند و به عبارتی، صرفا برای خریدار و فروشنده واسطه‌گری (دلالی) می‌کند.
• اتصال به شبکه ارتباطات الکترونیکی (ECN): بروکرهای ای بوک اکثرا از شبکه ECN برای جمع‌آوری قیمت‌ها از تامین‌کنندگان مختلف و ارائه بهترین قیمت برای خرید یا فروش استفاده می‌کنند.
• اسپردهای شناور: به دلیل وابستگی کامل این مدل به بازار عرضه و تقاضای واقعی دارایی‌ها، اسپردها شناور می‌شوند. مثلا در زمان‌های نقدینگی بالا، اسپرد نزدیک به صفر است و در زمان انتشار اخبار اقتصادی مهم، افزایش می یابد.
• شفافیت در مدل درآمدی: ما با شفافیت کامل روبرو هستیم. درآمد بروکر ای بوک اصولا از طریق کمیسیون و اسپرد به دست می‌آید؛ نه با ضرر رساندن به مشتری.
• اجرای بازار: معاملات با قیمت موجود در بازار اجرا می‌شوند که ممکن است با پدیده لغزش قیمت (Slippage) در زمان انتشار اخبار نیز روبرو شویم.
• پشتیبانی از استراتژی‌های مختلف: به دلیل نبود تضاد منافع، این بروکرها محدودیت خاصی برای استراتژی‌های مختلف از جمله اسکالپینگ، معامله در حجم بالا یا استفاده از ربات‌های اکسپرت معامله‌گر (EAs) قائل نیستند.

 

بروکر بی بوک (B book) چیست؟

بروکر بی بوک در یک توضیح ساده، بروکر خود طرف معامله با ما قرار می‌گیرد و سفارش را به بازار ارسال نمی‌کند. در توضیح تخصصی، بروکر بی‌بوک که در اصطلاح به مدل آن، «بازارساز» (Market Maker) یا «میز معاملاتی» (Dealing Desk) هم گفته می‌شود، بروکر سفارش خرید یا فروش را برای تامین‌کنندگان نقدینگی در بازار جهانی نمی‌فرستد، بلکه آن‌ها را در دفتر داخلی خود نگه می‌دارد و در نهایت خود به عنوان طرف معامله، سفارش را تایید و انجام می‌دهد.

به عنوان مثال، فرض کنید که ما پوزیشن خرید 1 لات روی EUR/USD را در قیمت 1.0800 باز می‌کنیم. سپس شخص دیگری (در مثال ما خود بروکر) به عنوان فروشنده هم پوزیشن فروش 0.7 لات روی همان جف‌ارز را در قیمت 1.0801 باز می‌کند. در مدل بی بوک، هر دو پوزیشن در بانک اطلاعاتی داخلی بروکر (دفتر داخلی) ثبت می‌شود و بدون رجوع به بازار، پوزیشن خرید ما را با در برابر پوزیشن فروش خود بروکر قرار می‌دهد و در نهایت، به صورت خودکار، روی 0.7 لات و با قیمت فروش خود، معامله انجام می‌شود و 0.3 لات دیگر ما بدون معامله باقی می‌ماند. پرواضح است که در این حالت، در بروکر بی‌بوک همواره تضاد منافع وجود دارد.

البته نباید اینطور تصور کنیم که فعالیت در بروکر بی‌بوک همیشه به ضرر ماست. بعضی از بروکرهای بی‌بوک تلاش می‌کنند تا در وضعیت Market Maker هم با شفافیت عمل کنند. که می‌تواند برای معاملات خرد در بازاراهای مالی، مناسب باشد.

 

مشخصه‌ها و ویژگی‌های فنی یک بروکر بی بوک

بروکرهای بی بوک برای جذب معامله‌گران خرد و مدیریت ریسک‌های ناشی از درونی‌سازی معاملات، از مشخصه‌های خاصی بهره می‌برند که می‌تواند برای برخی دسته‌های معامله‌گران جذاب باشد:

• اجرای فوری: از آنجایی که معامله در داخل سرورهای بروکر تایید می‌شود، سرعت تایید و انجام سفارشات، اصولا بسیار بالاست.
• اسپردهای کنترل‌شده: این بروکرها اغلب اسپردهای ثابتی ارائه می‌دهند که تحت‌تأثیر نوسانات شدید بازار جهانی نیست و برای محاسبات مدیریت ریسک مبتدیان مناسب هستند؛ هرچند که گاهی از این اسپردها برای ضررکردن تریدر هم استفاده می‌شود.
• نبود کمیسیون جداگانه: درآمد اصلی بروکر از اختلاف قیمت و ضرر معامله‌گر تامین می‌شود، لذا اغلب حساب‌های بدون کمیسیون ارائه می‌دهند.
• حساب‌های با سپرده پایین: برای افتتاح حساب نیاز به نقدینگی بالا نیست؛ با مبالغ بسیار پایین مانند 1 دلار هم می‌توانیم در بروکر بی بوک حساب باز کنیم.
• محدودیت در استراتژی‌های خاص: بروکرهای بی بوک اصولا اجازه اسکالپینگ یا معامله در زمان خبر (یا افزایش اسپرد در زمان خبر) را نمی‌دهند تا مانع سودآوری مشتری شوند.

 

تفاوت بروکر ای بوک و بی بوک در چیست؟ + جدول مقایسه

تفاوت بنیادی میان بروکر ای بوک و بی بوک در نحوه مواجهه با بازار است. بروکر ای بوک، ریسک معاملات را به بازار انتقال داده و از فعالیت مداوم مشتری سود دریافت می‌کند. در حالی که بروکر بی بوک، ریسک را درون شبکه خود نگه داشته و از ضرر حاصله از معاملات ما سود دریافت می‌کند.

با این حال، فرق بروکر ای بوک و بی بوک به این سیاهی و سفیدی نیست. امروزه بیشتر بروکرهای پیشرو به صورت ترکیبی از هر دو مدل و هیبریدی (Hybrid) استفاده می‌کنند. در این مدل، بروکر معامله‌گران را دسته‌بندی می‌کند:

• معامله‌گران ضررده و خرد؛ که در مدل بی بوک نگه داشته می‌شوند.
• معامله‌گران سودده، حرفه‌ای و با حجم معاملاتی بالا که به مدل ای بوک منتقل می‌شوند تا بروکر از ریسک پرداخت سودهای کلان، در امان باشد

 

در جدول زیر، تفاوت‌های کلیدی و مزایا/معایب هر دو مدل به صورت ساختاریافته ارائه شده است:
 

 

لیست بهترین بروکر ای بوک برای ایرانیان

امروز بیشتر بروکرهای فعال، به صورت هیبریدی کار می‌کنند و نمی‌توانیم بروکری که به صورت خالص فقط A book باشد، برای ایرانیان معرفی کنیم. همچنین اکثر بروکرهایی که رگولاتوری سطح 1 جهان را ندارند، آنچه که در اسناد خود بیان می‌دارند، با آنچه که در واقعیت عمل می‌کنند، متفاوت است. پس برای معامله‌گران مقیم ایران، انتخاب یک بروکر ای بوک واقعی به دلیل محدودیت‌های بین‌المللی با پیچیدگی‌های خاصی همراه است^. در ادامه، لیستی از بهترین بروکرهای هیبریدی و مدل ای بوک نیز هستند و به ایرانیان خدمات ارائه می‌دهند، آورده شده است:

1. بروکر اف‌ایکس پرو (FX Pro) 

2. بروکر آمارکتس (AMarkets)

3. بروکر لایت فایننس (LiteFinance)

4. بروکر مونتامارکتس (Moneta Markets)

 

لیست بروکرهای بی بوک

همانطور که اشاره شد، اکثر بروکرها به صورت هیبریدی فعالیت می‌کنند و مدل بی‌بوک را هم ارائه می‌دهند. بروکرهای بی بوک یا بازارساز، اصولا معاملات خرده‌فروشی را به خود اختصاص داده‌اند. تقریباً تمام بروکرهایی که حساب‌های «نانو» یا «سنت» ارائه می‌دهند، در آن بخش از مدل بی بوک استفاده می‌کنند، زیرا انتقال معاملات چند سنتی به بازار بین‌بانکی از نظر اقتصادی توجیهی ندارد.

نمونه‌هایی از بروکرهای مشهور که از مدل بی بوک (مارکت میکر) استفاده می‌کنند یا در حساب‌های پایه خود این مدل را دارند:

1. بروکر ایکس چیف (xChief)

2. بروکر ارانته (Errante)

3. بروکر آلپاری (Alpari)

4. بروکر اوپوفایننس (Opofinance)

 

باید تأکید کرد که در مدل بی بوک، اعتبار بروکر و رگولاتوری آن بیشترین اهمیت را دارد، زیرا در صورت نبود نظارت، بروکر می‌تواند به راحتی معاملات سودده مشتری را لغو یا قیمت‌ها را دستکاری کند.

 

کدام برای معامله گران ایرانی مناسب است؟ بروکر a book یا بروکر b book

با توجه به شرایط خاص اقتصادی ایران، پاسخ به این سوال بستگی به میزان سرمایه و حرفه‌ای بودن تریدر ایرانی دارد.

پیشنهاد می‌کنیم که تریدرهای مبتدی که با مبالغ خرد وارد بازار می‌شوند، در بروکرهای بی بوک یا مدل بی بوک در بروکرهای هیبریدی فعالیت کنند؛ هرچند که بروکرهای هیبریدی به صورت خودکار این کار را انجام می‌دهند. اما برای معامله‌گرانی که به سطح حرفه‌ای رسیده‌اند و می‌خواهند از استراتژی‌های اسکالپینگ و … استفاده کنند، استفاده از مدل ای بوک (حساب‌های ECN/STP) ضروری است. معامله‌گران ایرانی که قصد دارند در بازار فارکس به سود مستمر برسند، باید هدف نهایی خود را معامله در یک محیط ای بوک یا ترکیبی شفاف قرار دهند تا از ریسک‌های ساختاری مدل بی بوک مصون بمانند.

 

سوالات متداول درباره بروکرهای ای بوک و بی بوک

 

چگونه بفهمم یک بروکر ای بوک است یا بی بوک؟

تشخیص دقیق مدل بروکر از روی وب‌سایت تبلیغاتی دشوار است، اما چند نشانه فنی وجود دارد:

نخست، مطالعه اسناد قانونی بروکر مانند توافقنامه مشتریان (Client Agreement) است. در آنجا می‌توانید نشانه‌هایی از بی بوک و ای بوک بودن پیدا کنید. 

دوم، بررسی نوع اسپرد در زمان اخبار است. اگر اسپرد بروکر در زمان اعلام خبر ثابت بماند، احتمالا در مدل بی بوک فعال است، زیرا در بازار واقعی اسپرد در این زمان‌ها به شدت عریض می‌شود. 

 

آیا برای ترید با بروکر ای بوک یا بی بوک نیاز به استراتژی خاصی هست؟

بله، هر مدل با سبک خاصی از معامله‌گری همخوانی بیشتری دارد. مدل ای بوک به دلیل اسپردهای بسیار پایین و اجرای بازار، برای استراتژی اسکالپینگ و ربات‌های معامله‌گری (EAs) مناسب است که بر روی تفاوت‌های کوچک قیمتی متمرکزند. در مقابل، در مدل بی بوک به دلیل وجود محدودیت در استراتژی‌هایی مانند اسکالپینگ و …، بهتر است از استراتژی‌های سوئینگ یا روزانه استفاده کرد.

 

کدام بروکر ای بوک برای معامله گران ایرانی کمترین کمیسیون را دریافت می‌کند؟

پاسخ به این سوال با توجه به توضیحاتی که در مقاله دادیم، قطعی نیست؛ چرا که دقیقا مشخص نیست که یک بروکر کاملا ای‌بوک باشد؛ مخصوصا نسبت به بروکرهایی که به معامله‌گران ایرانی خدمات می‌دهند، این موضوع بیشتر مطرح است.